مقالات

درباره ارتفاع زدگی در کوهستان بیشتر بدانیم

ارتقاع زدگی در کوهستان

حالتی که یک کوهنورد هنگام افزایش ارتفاع تجربه می کند را ارتفاع زدگی می گویند. وقتی به ارتفاعات صعود می کنیم یا زمانی که با هواپیما سفر می کنیم به میزانی که از سطح زمین فاصله می گیریم از فشار هوا کاسته و در واقع هوا رقیق تر می شود. مقدار اکسیژن در هوای پاک ۲۱درصد است و این اندازه متغیر نیست اما تعداد مولکول های اکسیژن در ارتفاعات و در هوای رقیق تغییر می کند. بدن ما برای فعالیت های حیاتی خود به اکسیژن نیاز دارد از این رو در صورت مواجه شدن با کمبود این مولکول دچار اختلال در عملکردهایش می شود.

 

علائم اولیه ی کوه گرفتگی و ارتفاع زدگی:

این مظاهر شامل گیجی، خواب الودگی، سستی اندام ها،سردرد، تهوع و استفراغ و حتی احساس سرمای شدید و یا تنگی نفس می شوند

 

مرحله ی بعدی این بیماری:

از علایم ثانویه ی این مشکل می توانیم به اختلالات بینایی و گاه خونریزی شبکیه ی چشم اشاره کنیم همچنین عدم تمرکز و مشکل در شنوایی و بی خوابی و ضعف عمومی بدن هنگام تحرک از دیگر علائم تاثیر گذار هستند. و نیز فرد کوهنورد در این حالت طپش قلب شدید خود را احساس می کند که انجام تنفس عمیق و متوالی بسیار موثر خواهد بود. با گذشت زمان سردرد وی شدید و شدید تر خواهد شد و این امر مربوط به خیز یا همان ادم مغزی است.

گاهی این نشانه ها ظرف ۲۴ تا۴۸ ساعت از بین می روند اما این امکان وجود دارد که علائم به صورت حادتر ادامه پیدا کنند تا جایی که فرد را مجبور به تغییر ارتفاع کند.

 

همه چیز در ارتباط با خیز (ادم):

گاهی عواملی می تواند از سرعت برگشت مایعات از بافت ها به خون بکاهد، در نتیجه مواد خارج شده از مویرگ به خون بازنمی گردنند در این حالت بخش هایی از بدن متورم می شوند که به ان خیز می گویند.

عوامل ایجاد کننده:

کمبود پروتیین خون ،کاهش فشار اسمزی، بسته شدن رگ های لنفی، افزایش اب میان بافتی، افزایش سدیم بدن(مصرف نمک زیاد)،افزایش نفوذ پذیری مویرگ ها،کاهش بازگشت لنفی مواد به جریان خون،اسیب دیواره ی مویرگ ها و همچنین مصرف کم مایعات مهم ترین عوامل ایجاد خیز در بدن افراد هستند.

در افراد دیابتی به دلیل تجزیه پروتیین های بدن و کاهش پروتیین های خون احتمال ابتلا به ادم بیشتر است.

 

خیز ریوی:

این عارضه معمولا در ارتفاعات بالاتر از ۳۰۰۰ متر دیده می شود و بسیار خطرناک است. شامل سرفه های خشک ممتد، تنگی نفس و سنگینی و فشار بر قفسه ی سینه می باشد.

دقت داشته باشید که اگر شخص با شناخت علائم اولیه و در همان ساعات ابتدایی به تنهایی یا با کمک دیگران تلاش در کاهش ارتفاع کند تا حدود زیادی از خیز ریوی جلوگیری کرده است. این برگشت به ارتفاع پایین تر ممکن است علائم را بهبود بخشد.

 

چگونه به فردی که دچار خیز شده است کمک کنیم؟

به او کمک کنیم به پشتش تکیه دهد و در حالت استراحت باشد. اکسیژن ۱۰۰٪ با ماسک و سرعتی حدود ۶ الی ۸ لیتر در دقیقه به مدت ۲۰ دقیقه بسیار موثر و کمک کننده است.

برای پایین اوردن  سریع بیماران خیز ریوی غالبا از هلیکوپتر استفاده می کنند و کوهنوردانی که به این ارتفاعات می روند باید تجهیزات لازم جهت رفع نیاز احتمالی به اکسیژن را همراه داشته باشند.امروزه پزشکان بر این باورند که افرادی که گرفتار بیماری های قلبی و ریوی هستند نباید به ارتفاعات صعود کنند و از کوهنوردی بپرهیزند.

 

عامل اصلی ابتلا به کوه گرفتگی و ارتفاع زدگی:

سرعت صعود افراد بسیار دارای اهمیت است هرچقدر سریع تر صعود کنیم احتمال بروز بیماری ارتفاع زدگی بیشتر خواهد شد. از انجایی که بدن می تواند عملکردش را با شرایط مختلف وفق دهد بهتر است در حدود ۱ تا ۳ روز برای عادت کردن به ارتفاع و سازگار شدن با تعداد مولکول های کم هوا وقت بگذارید که اصطلاحا به این امر هم هوایی می گویند.

به عنوان مثال اگر چند روز در ارتفاع ۴۵۰۰متری بمانید بدن شما به ان عادت خواهد کرد و با گذشت زمان مشکلی شما را تهدید نخواهد کرد. مشکل بحث برانگیزی ک باعث نگرانی ماست خواب در ارتفاعات است. برنامه های یک روزه چنانچه ارتفاع بالای ۵۰۰۰ متر هم داشته باشند خطر افرین نخواهند بود، اما شب مانی در ارتفاع با مشکلاتی از قبیل بد خوابی، قطع و وصل تنفس در هنگام خواب عمیق و عدم تحرک فرد به شدت احتمال ابتلا به ادم مغزی و ریوی را افزایش می دهد.

 

راهکارهایی برای پیشگیری از ارتفاع زدگی:

هم هوایی یا وفق دادن: کوهپیمایی های خود را از ارتفاع کمتر از ۳۰۰۰ متر شروع کنید و همینطور بالا بروید. تلاش برای افزایش ارتفاع در روز اول اشتباه محض است ابتدا بدن خود را به شرایط موجود عادت داده و سپس در هر ۲۴ ساعت فقط ۳۰۰ متر بالا روید و در ازای هر ۱۰۰۰ متر افزایش ارتفاع یک روزاستراحت کنید.

کوهنوردان حرفه ای  برنامه ریزی دقیق و هوشمندانه ای برای خواب در ارتفاع دارند، ان ها به ارتفاع بالا تر میروند اما برای خواب به نواحی پایین تر بر می گردند. پس این پیشنهاد را جدی بگیرید.

از داروهای ارامبخش، مسکن ها و دخانیات و الکل اجتناب کنید زیرا این موارد مذکور تنفس را در هنگام خواب به شدت پایین می اورند و شرایط ارتفاع زدگی را وخیم تر می کنند.

اب کافی به بدن برسانید زیرا هم هوایی با محیط معمولا با از دست دادن اب و مایعات بدن همراه است. حداقل۳ الی ۴ لیتر در روز اب بنوشید و فراموش نکنید که ادرارتان باید شفاف و در حجم زیاد باشد.

شاید راجع به مصرف زیاد کربوهیدرات در کوه بارها و بارها شنیده باشید

اجازه دهید باز هم تایید کنیم که تا زمانی که در ارتفاعات هستید نباید رژیم غذایی کربوهیدرات دار(نظیرسیب زمینی) را فراموش کنید و می توانید در صورت تمایل نودل اماده به همراه داشته باشید.

داروهایی وجود دارند که به شما این امکان را می دهند که سریعتر تنفس کنید در این صورت اکسیژن بیشتری ذخیره و از علائم پیشگیری خواهید کرد.این موضوع به خصوص در شب که فعالیت تنفسی کاهش می یابد حائز اهمیت است. یک نمونه از این داروها دیاموکس است که برای تاثیر گذاری باید ۲۴ ساعت قبل از حضور در ارتفاع مصرف شود و باید حداقل برای ۴ الی ۵ روز در طول کوهنوردی هم مصرف ادامه یابد. دوز پیشنهادی این دارو ۲۵۰ میلی گرم می باشد.(هر ۸ ساعت یکبار)

اگر بدن شما به این دارو حساسیت نشان دهد جای نگرانی نیست زیرا عوارض جانبی دارو( مورمور لب ها و دفع بیشتر ادرار) در طول روزهای پیش رو کاهش می یابند.

 

علائم اصلی را با چیز دیگری اشتباه نگیرید:

بسیار اتفاق می افتد که فرد بدون داشتن علائمی مثل تهوع و استفراغ و خستگی دچار سردرد شده است که نباید این را با ارتفاع زدگی اشتباه گرفت. یا گاهی اوقات پیش می اید که هنگام هم هوایی دچار تکرر ادرار نشده اید که این مسئله به احتمال زیاد مربوط به کم ابی بدن است پس اب زیاد بنوشید تا ازدیاد ادرار و به دنبال ان هم هوا شدن اتفاق بیفتد.

(برای آغاز یک سفر کوهستانی و مجهز شدن به ابزار کوهنوردی به فروشگاه دومان هم مراجعه بفرمایید)

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *